ماه: سپتامبر 2026

در نیمه اول سال جاری، گزارش‌های مربوط به طغیان بیماری‌های منتقله از آب و غذا در کشور افزایش یافته است که نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱۳ درصد رشد نشان می‌دهد. تعداد موارد گزارش شده از استان‌های مختلف، به ویژه در مناطق روستایی و شهری، عمدتا به دلایل مرتبط با مصرف مواد غذایی و آب آلوده مرتبط است و اغلب با علائم گوارشی مانند اسهال حاد همراه است. بیش از ۳۲۸۰ طغیان در این مدت ثبت شده است که باعث بستری شدن تعداد قابل توجّهی از بیماران و مرگ تعدادی از آن‌ها شده است. منابع شناسایی شده برای این بیماری‌ها بیشتر محصولات غذایی و آب آلوده بوده وگونه‌های میکروارگانیسم شیگلا از جمله پاتوژن‌های رایج در این موارد است. این اطلاعات نشان‌دهنده اهمیت نظارت و کنترل بیشتر بر منابع غذایی و آبی در جهت کاهش شیوع بیماری‌های منتقله از آب و غذا است.

بر اساس اعلام مسؤولان حوزه سلامت، جمعیت سالمندان ایران در حال حاضر از مرز ده میلیون نفر عبور کرده و سهم آن در جمعیت کشور به حدود ۱۲ درصد رسیده است، که در آینده نزدیک با توجه به ورود متولدین دهه ۶۰ به سن سالمندی، این عدد به طور قابل‌توجهی افزایش خواهد یافت. تفاوت سرعت گذار سالمندی در ایران با برخی کشورهای دیگر، فرصت محدودتری برای تطابق نظام‌های سلامت، بیمه و خدمات اجتماعی ایجاد کرده است. تحول در نیازهای سالمندان، شامل نیاز به مراقبت‌های بلندمدت، توانبخشی، حمایت جامعه و آموزش مراقبین، ضرورت بازنگری در ساختارهای نظام سلامت و خانواده را ایجاب می‌کند. همچنین، انتقال تمرکز از رویکرد بیماری‌محور به عملکردمحوری در مراقبت‌های سالمندی و ارتقاء نقش پیشگیری و سبک زندگی سالم، از اولویت‌های استراتژیک است که باید در سیاست‌گذاری‌های کلان لحاظ شود. هدف بلندمدت، علاوه بر طولانی‌تر کردن عمر، افزایش کیفیت زندگی در سالمندی است، امری که نیازمند رویکرد جامع و برنامه‌ریزی مستمر در سطوح مختلف جامعه است.

وزارت بهداشت اعلام کرد که متخلفان در پرونده‌های مربوط به «اضافه‌دریافتی» پزشکان، علاوه بر بازگرداندن مبلغ اضافه‌دریافتی به بیمار، ممکن است به پرداخت جریمه‌ای معادل ۲ تا ۵۰ برابر آن محکوم شوند. این تخلفات در قانون تعزیرات حکومتی در امور بهداشتی «تحمیل هزینه اضافه به بیماران» شناخته شده و با مستندات، در کمیسیون ماده ۱۱ بررسی و در صورت تایید، به شعب تعزیرات حکومتی ارجاع می‌شود. جریمه‌های مالی در نظر گرفته شده شامل پرداخت حق شاکی و جریمه معادل ۲ تا ۵۰ برابر مبلغ اضافی است، و مسئولان فنی مؤسسات متخلف علاوه بر این مجازات‌ها، مطابق با قانون نظام پزشکی نیز مورد پیگرد قرار می‌گیرند. در سال گذشته، بیش از ۶ هزار پرونده مرتبط با «اضافه‌دریافتی» تشکیل شده و بیش از ۱۳۰۰ پرونده برای تعیین مجازات به سازمان تعزیرات حکومتی ارسال شده است. همچنین، شیوه‌نامه‌ای برای برگزاری کمیسیون ماده ۱۱ به دانشگاه‌های علوم پزشکی ابلاغ شده است تا در روند برخورد با این تخلف‌ها یکسان‌سازی صورت گیرد.

بر اساس اعلام دبیر ستاد ملی جمعیت، حقوق قانونی مادران تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی در خصوص مرخصی زایمان به طور کامل پرداخت خواهد شد. در گذشته، منابع لازم برای افزایش مدت مرخصی زایمان از ۶ به ۱۲ ماه تامین نشده بود و این موضوع باعث شد برخی مادران نتوانند از این تسهیلات قانونی بهره‌مند شوند. با پیگیری‌های صورت‌گرفته و تفاهم میان سازمان تأمین اجتماعی و دستگاه‌های مرتبط، قرار شده است تمامی مزایای مرخصی زایمان طبق قانون پرداخت شود و کسری‌های موجود جبران گردد. تاکنون، نگرانی‌هایی در مورد تأمین منابع مالی برای این موضوع وجود داشت، اما مقرر شده است پرداخت‌ها بر اساس منابع و قوانین موجود صورت گیرد. همچنین، بر لزوم نظارت بر اجرای قانون و تذکر به دستگاه‌های مسئول در صورت نیاز تأکید شده است.

نیکوتین‌پاوچ‌ها محصولات بدون دود هستند که به‌صورت محتوای نیکوتین درون بسته‌های کوچک مورد استفاده قرار می‌گیرند و غالباً در زیر لب قرار می‌گیرند، اما استفاده از آنها همچنان می‌تواند وابستگی به نیکوتین را ایجاد کند و هشدارهای بهداشتی درباره مصرف در سنین پایین و تصورات نادرست از بی‌خطر بودن آنها ادامه دارد. اگرچه این محصولات جایگزین سیگارهای سوختنی هستند و میزان مواجهه با مواد مضر ناشی از سوختن تنباکو را کاهش می‌دهند، اما «بدون دود بودن» به معنای بی‌خطر بودن آنها نیست و نگرانی‌هایی درباره عادی‌سازی مصرف نیکوتین در میان افراد غیرسیگاری و افزایش احتمال وابستگی وجود دارد. در برخی کشورها، اقداماتی برای تشدید نظارت و محدودیت عرضه نیکوتین‌پاوچ‌ها صورت گرفته است. پژوهش‌ها و سیاست‌گذاری‌ها در این حوزه نیازمند تمرکز بر تفاوت‌های فردی در مصرف‌کنندگان و ارزیابی دقیق اثرات طولانی‌مدت است.

با افزایش موارد حیوان‌گزیدگی در کشور و در کنار آن نرخ بالای ابتلا به هاری، لازم است که اقدامات پیشگیرانه جدی‌تر صورت گیرد. هرچند هاری یک بیماری مرگبار است، اما قابل پیشگیری است و واکسیناسیون سگ‌ها نقش کلیدی در کاهش انتقال این بیماری دارد. آمار نشان می‌دهد که در سال گذشته حدود ۴۴۵ هزار مورد حیوان‌گزیدگی و ۲۰ مورد ابتلا به هاری ثبت شده است، و این روند رو به افزایش در دهه‌های اخیر است. در حال حاضر، بیش از ۷۲۹ مرکز پیشگیری و مراقبت از هاری ارائه خدمات رایگان دارند، اما اجرای برنامه‌های منسجم پیشگیری و آموزش درباره مواجهه با حیوانات ضروری است. انجام واکسیناسیون گسترده سگ‌ها و ترویج آموزش در زمینه رفتار با حیوانات می‌تواند نقش موثری در کنترل شیوع این بیماری ایفا کند.

بر اساس گزارش‌های موجود، حدود ۷۵ درصد جمعیت تهرانی با اضافه‌وزن یا چاقی مواجه هستند که عوامل مختلفی نظیر ماشینی‌شدن زندگی و کم‌تحرکی در افزایش این وضعیت نقش دارند، و اصلاح سبک زندگی در پیشگیری از آن اهمیت دارد. داروهای جدید کاهش وزن، نسبت به نمونه‌های قدیمی اثربخشی بیشتری دارند و در برخی موارد می‌توانند وزن فرد را تا ۲۰ درصد کاهش دهند، اما مصرف آن‌ها باید طبق تجویز پزشک و با در نظر گرفتن جوانب ایمنی صورت گیرد. همچنین، حفظ توده عضلانی، هزینه داروها و عوارض کوتاه‌مدت از موضوعات مورد توجه در فرآیند درمان است و باید از مصرف بی‌رویه یا عرضه غیرمجاز آنها پرهیز شود. در کنار دارو، تمرین‌های بدنی، تغذیه مناسب و ارزیابی جامع شرایط بالینی بیماران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. لذا، نیاز است که جامعه پزشکی و عمومی از نظر علمی درباره این داروها و روش‌های کاهش وزن آگاه شوند و از مصرف ناشیانه و تبلیغات غیرمعتبر خودداری کنند.

حمله قلبی، که به نام «انفارکتوس میوکارد» نیز شناخته می‌شود، زمانی رخ می‌دهد که جریان خون به عضله قلب به طور ناگهانی کاهش یا متوقف شود و به دلیل انسداد در عروق کرونری است. علائم هشداردهنده این وضعیت شامل درد یا فشار در قفسه سینه که ممکن است به مناطق اطراف مانند بازوها، شانه‌ها و فک سرایت کند، همراه با تنگی نفس، تعریق سرد، حالت تهوع، سرگیجه و تپش قلب نامنظم است. در مواقع بحرانی، تماس فوری با اورژانس و قرار گرفتن در وضعیت نیمه‌نشسته از اهمیت بالایی برخوردار است، و مصرف سریع آسپرین در صورت عدم حساسیت می‌تواند مفید باشد. لازم است از انجام فعالیت‌های فیزیکی سنگین و خوددرمانی خودداری شود و هرگز در این حالات خودسرانه رانندگی نکنید، چرا که این اقدامات ممکن است وضعیت بیمار را وخیم‌تر کند. یادآور می‌شود، باورهای نادرستی مانند سرفه کردن شدید برای نجات، خطرناک و بی‌اثر هستند و باید به روش‌های صحیح و آموزش‌های علمی اعتماد کرد.

بر اساس آخرین داده‌های وزارت بهداشت، میزان ابتلا به عفونت‌های تنفسی در کشور افزایش یافته است و وضعیت کووید-۱۹ در سطح هشدار بالا قرار گرفته است. همچنین، آمار نمونه‌های مثبت آنفلوآنزا نشان‌دهنده غالب بودن نوع B است و نسبت نمونه‌های مثبت کووید-۱۹ نیز نسبت به هفته گذشته افزایش یافته است. در حال حاضر، الگوی گردش پاتوژن‌های تنفسی در مناطق مختلف جهان نشان از ناهمگونی دارد و فعالیت ویروس‌ها در مناطق مختلف متفاوت است، از جمله افزایش فعالیت آنفلوآنزا در شرق آسیا و کاهش فعالیت کووید-۱۹ در نیمکره غربی. پایش همزمان روند این بیماری‌ها و تعیین تایپ‌های ویروسی در آینده برای مدیریت مناسب توصیه می‌شود.

سازمان غذا و دارو بر اساس منابع علمی جدید اتحادیه اروپا محدودیت‌ها و ممنوعیت‌هایی را در خصوص برخی مواد اولیه در محصولات آرایشی و بهداشتی اعلام کرده است. این سازمان استفاده از ترکیباتی مانند آنالوگ‌های پروستاگلاندین، ماینوکسیدیل و مشتقات آن، فیناستراید و هیدروکینون را با محدودیت‌ها یا ممنوعیت‌هایی همراه ساخته است. همچنین، بر رعایت دقیق میزان هیدروکینون در محصولات حاوی آربوتین و اهمیت ارائه مستندات علمی مربوط به ایمنی این مواد تأکید شده است. رعایت این ضوابط هدف حفظ ایمنی مصرف‌کنندگان و جلوگیری از عرضه محصولات خارج از ضوابط تعیین‌شده است. در کنار این اقدامات، وزارت بهداشت نیز فهرستی از کرم‌های پوستی غیرمجاز در بازار را اعلام کرده است.